ปฏิกิริยาดูดความร้อน (Endothermic Reaction) และปฏิกิริยาคายความร้อน (Exothermic Reaction) เป็นประเภทของปฏิกิริยาเคมีที่มีความแตกต่างกันตามการแลกเปลี่ยนพลังงานกับสิ่งแวดล้อม ดังนี้

ปฏิกิริยาดูดความร้อน (Endothermic Reaction)

• เป็นปฏิกิริยาที่ ดูดพลังงานความร้อน จากสิ่งแวดล้อมเข้าสู่ระบบ ทำให้สิ่งแวดล้อมรอบๆ ปฏิกิริยามีอุณหภูมิลดลง
• พลังงานที่ดูดเข้าไปใช้ในการทำลายพันธะของสารตั้งต้น เพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ใหม่
• ตัวอย่างปฏิกิริยาดูดความร้อน เช่น
  • การสลายตัวของแคลเซียมคาร์บอเนต (CaCO₃) เป็นแคลเซียมออกไซด์ (CaO) และก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂) ต้องการพลังงานในการทำลายพันธะ
  • การสังเคราะห์แสงในพืช ซึ่งใช้พลังงานแสงในการเปลี่ยนก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์และน้ำให้กลายเป็นน้ำตาลและออกซิเจน

ปฏิกิริยาคายความร้อน (Exothermic Reaction)

• เป็นปฏิกิริยาที่ คายพลังงานความร้อน ออกสู่สิ่งแวดล้อม ทำให้สิ่งแวดล้อมรอบๆ ปฏิกิริยามีอุณหภูมิเพิ่มขึ้น
• พลังงานถูกปลดปล่อยออกมาเมื่อเกิดพันธะใหม่ในผลิตภัณฑ์ ทำให้ผลิตภัณฑ์มีพลังงานต่ำกว่าสารตั้งต้น
• ตัวอย่างปฏิกิริยาคายความร้อน เช่น
  • การเผาไหม้ของเชื้อเพลิง เช่น การเผาไหม้ของไม้หรือน้ำมันที่ให้ความร้อนและแสง
  • การรวมตัวของกรดและเบส เช่น เมื่อกรดไฮโดรคลอริก (HCl) ทำปฏิกิริยากับโซเดียมไฮดรอกไซด์ (NaOH) เกิดความร้อนในสารละลาย

สรุปแล้วปฏิกิริยาดูดความร้อนจะใช้พลังงานมากขึ้นในการทำลายพันธะ ส่วนปฏิกิริยาคายความร้อนจะปลดปล่อยพลังงานออกมาจากการสร้างพันธะใหม่